Ratusz, Al. NMP 45 A – to najbardziej reprezentacyjny budynek Muzeum. Powstał w roku 1826 dla potrzeb administracji powiększającego się, poprzez połączenie Starej i Nowej Częstochowy, miasta. Zbudowany został w stylu późnoklasycystycznym, na planie kwadratu z dwoma bocznymi pawilonami mieszczącymi odwach i nieistniejący dziś areszt. Od roku 1967 mieści się w nim siedziba Muzeum Częstochowskiego. W 2006 roku budynek Ratusza został poddany gruntownym remontom w wyniku których, przystosowano go dla potrzeb osób niepełnosprawnych i wyposażono w windę. Dobudowano w nim także wieżę widokową, z której można oglądać panoramę miasta.

Odwach, Al. NMP 45 – powstał w tym samym czasie i stylu, co Ratusz. Początkowo pełnił funkcję więzienia miejskiego. W 2005 roku został poddany szczegółowym pracom remontowym i oddany do użytku Muzeum. Obecnie znajduje się w nim – siedziba Dyrekcji Muzeum, Pionu Administracyjnego oraz Działów: Historii, Sztuki, Edukacji i Wystaw.

Pawilony Wystawowe w Parku ks. Stanisława Staszica – wybudowano je w 1909 roku w ramach organizowania Krajowej Wystawy Przemysłu i Rolnictwa. Kompleks użytkowany przez Muzeum Częstochowskie składa się z Pawilonu Wystawowego zbudowanego na siedzibę Muzeum Higienicznego,
Zagrody Włościańskiej i Pawilonu Przemysłu Ludowego, tzw. Spichlerza Polskiego.

Pawilon Wystawowy – kapitalny remont obiektu przeprowadzono
w latach 1996-2000. Jest to piętrowy gmach z dwiema salami półpiętrem, przeznaczonymi na czasowe ekspozycje muzealne. Bryła budynku o charakterze eklektycznym ma zachowaną formę projektu pierwotnego.

Zagroda Włościańska – parterowy obiekt murowany z drewnianym poddaszem mieszkalnym, znajdujący się w przy ul. 7 Kamienic 4. Po kapitalnym remoncie, zakończonym na początku 2005 roku, budynek wykorzystywany jest na czasowe wystawy sztuki ludowej.

Pawilon Etnograficzny – to budynek parterowy o kształcie prostokąta. Wybudowany został z kamienia wapiennego. Po ukończeniu w 2007 roku szczegółowego remontu budynku w obiekcie powstała sala wystawiennicza przeznaczona na potrzeby wystaw etnograficznych.

Muzeum Górnictwa Rud Żelaza – utworzona w latach 1974 – 1976 w podziemnych korytarzach do złudzenia przypominających prawdziwe wyrobiska kopalniane, w latach 70-tych wyposażona w sprzęt pochodzący z zamykanej kopalni “Szczekaczka”. Muzeum Górnictwa Rud Żelaza zostało udostępnione do zwiedzania.

Rezerwat Archeologiczny, ul. Łukasińskiego 20 – zlokalizowany w dzielnicy Częstochowa –Raków. Posiada zachowaną część cmentarzyska kultury łużyckiej. Cmentarz sprzed 2500 lat odkryto w 1955 roku. Budowę Rezerwatu Archeologicznego rozpoczęto w 1960 roku. Na trwałe zakonserwowano 100 m² cmentarzyska i zabezpieczono za pomocą odpowiedniej konstrukcji. Dookoła zabudowano galerię, a w gablotach wokół niej zorganizowano wystawę na temat kultury łużyckiej. W latach 2001-2003 obiekt przebudowano i zmodernizowano.

Galeria Dobrej Sztuki, Al. NMP 47 – murowana, piętrowa kamienica zbudowana w 1875 roku w stylu klasycystycznym, pierwotnie posiadająca bramę wjazdową na dziedziniec. Pełniła funkcję siedziby duchowieństwa prawosławnego, stąd nazwa „Popówka”. W okresie dwudziestolecia międzywojennego siedziba biskupa rzymsko-katolickiego. W roku 1973 obiekt przekazany został Muzeum Częstochowskiemu.

Galeria Malarstwa i Rzeźby XIX i XX wieku, ul. Katedralna 8 – zabytkowa, dwupiętrowa kamienica mieszczańska z początku XX wieku. Wewnątrz zachowane i odrestaurowane polichromie ścienne i sufitowe, stiuki oraz zabytkowe piece. Dnia 26 października 2006 roku odrestaurowana kamienica została przekazana Muzeum Częstochowskiemu. Obecnie w Galerii prezentowane są trzy stałe ekspozycje: Sztuka okresu Młodej Polski, Polska sztuka awangardowa i nowoczesna, Sztuka Częstochowy XIX i 1 poł. XX wieku.

Dom Poezji – Muzeum Haliny Poświatowskiej, ul. Jasnogórska 23 – budynek zamieszkiwany w okresie powojennym przez poetkę Halinę Poświatowską wraz z rodziną. Dnia 8 listopada 2006 r. obiekt po kapitalnym remoncie został przekazany przez inwestora Muzeum Częstochowskiemu. 9 maja 2006 odbyło się uroczyste otwarcie obiektu wraz z wystawą stałą, poświęconą życiu i twórczości Haliny Poświatowskiej.

Multicentrum „Zodiak” – dawny Pawilon Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie, budynek modernistyczny o konstrukcji żelbetowej, zbudowany na planie koła, opięty wysmukłymi przyporami, nakryty półkolistą kopułą na tamburze z obiegającą galeryjką. W okresie międzywojennym zaadoptowany na obserwatorium astronomiczne. Przekazany Muzeum w 2004 roku. Wyremontowany i oddany do użytku w 2010 roku jako Multicentrum „Zodiak” – interaktywny świat zabawy i nauki dla dzieci i młodzieży.
Podczas zajęć edukacyjnych „Zodiak” oferuje swoim użytkownikom dostęp do stanowisk nauk technicznych, grafiki komputerowej, muzyki, nauki języka angielskiego oraz klocków K’Next. Duża różnorodność nowoczesnych urządzeń dydaktycznych sprawia, że nauka w Zodiaku staje się nie tylko interesująca, ale i przyjemna.