Wystawa "BOMBkOWA historia Częstochowy" z kolejną nagrodą

2026-09-21

Wystawa BOMBkOWA historia Częstochowy otrzymała nagrodę w VII Konkursie mi. Antoniego Kaliny, organizowanym przez Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Zwyciężyła w kategorii III: wydarzenie o szczególnym znaczeniu dla etnologii, antropologii społeczno-kulturowej.

Komisja konkursowa uzasadniła wybór w następujący sposób:

Projekt dokumentuje i interpretuje lokalne rzemiosło bombkarskie jako istotny element dziedzictwa kulturowego, nośnik pamięci społecznej i tożsamości lokalnej. Oparty na rzetelnych badaniach terenowych i dokumentacyjnych, wnosi znaczący wkład w badania nad współczesnym dziedzictwem rzemieślniczym, podkreślając znaczenie rodzinnej transmisji wiedzy, ciągłości tradycji rzemieślniczych oraz społecznego wymiaru dziedzictwa.
Na szczególne uznanie zasługuje innowacyjność przedsięwzięcia, polegająca na podjęciu dotąd nieopracowanego naukowo tematu oraz połączeniu badań etnograficznych, historycznych i dokumentacyjnych z nowoczesnymi formami prezentacji i upowszechniania wyników. Projekt proponuje nowe spojrzenie na tożsamość Częstochowy przez pryzmat lokalnego rzemiosła i przemysłu.
Komisja wysoko oceniła działania edukacyjne realizowane w ramach projektu. Obejmowały one przygotowanie wystawy popularyzującej wiedzę o lokalnym rzemiośle, organizację warsztatów oraz opracowanie obszernej, edytorsko ciekawie wydanej publikacji.
Istotnym atutem przedsięwzięcia jest jego zasięg i oddziaływanie. W realizację projektu zaangażowano trzynaście przedsiębiorstw z Częstochowy i okolic, reprezentujących zarówno większe firmy, jak i niewielkie rodzinne manufaktury. Wystawa cieszyła się wysoką frekwencją, integrując środowisko lokalne wokół wspólnego dziedzictwa i wzmacniając jego społeczną widoczność.
Na uznanie zasługują także działania promocyjne, obejmujące publikację (również w j. angielskim), ekspozycję muzealną oraz materiały filmowe i dokumentację wizualną, które zwiększają dostępność i rozpoznawalność projektu.
Zdaniem Komisji projekt pozostawia trwałe efekty, wykraczające poza okres jego realizacji. Dokumentacja i opracowane materiały stanowią źródło wiedzy dla badaczy, edukatorów i społeczności lokalnej. Projekt przyczynia się ponadto do podniesienia rangi częstochowskiego rzemiosła bombkarskiego jako elementu dziedzictwa kulturowego, zwracając uwagę na jego potencjał jako produktu lokalnego oraz podkreślając znaczenie międzypokoleniowej transmisji wiedzy i umiejętności.
Mając na uwadze powyższe argumenty, Komisja Konkursowa uznała, że projekt „BOMBkOWA historia Częstochowy” w sposób wzorcowy realizuje cele nagrody, łącząc wysoką wartość naukową z ochroną, dokumentowaniem i popularyzacją dziedzictwa kulturowego oraz znaczącym oddziaływaniem społecznym, przy zachowaniu wysokiej dbałości o estetykę.
Projekt stanowi przykład współczesnego podejścia do dziedzictwa kulturowego, rozumianego nie tylko jako zbiór cennych obiektów, lecz przede wszystkim jako żywa praktyka społeczna, tworzona i przekazywana przez lokalne wspólnoty. Ukazuje, że dziedzictwo buduje tożsamość, wzmacnia więzi społeczne i staje się ważnym zasobem rozwoju lokalnego, a jego ochrona polega nie tylko na dokumentowaniu przeszłości, ale także na wspieraniu ludzi, którzy są jego współczesnymi depozytariuszami. /ptl.info.pl/

Ekspozycja była prezentowana w Muzeum Częstochowskim w Ratuszu od 15 listopada 2025 roku do 29 marca 2026 roku.