Od Starej do Nowej Częstochowy
2026-01-21
Muzeum Częstochowskie zaprasza na promocję publikacji pod red. Juliusza Sętowskiego pt. "Od Starej do Nowej Częstochowy", bogato ilustrowanego przewodnika po dawnych i współczesnych ulicach naszego miasta. Wydarzenie odbędzie się w Ratuszu (al. NMP 45) 3 lutego 2026 roku o godzinie 18:00.
Prowadzenie spotkania z twórcami książki: Włodzimierz Tutaj.
Wydawnictwo przygotowane w ramach jubileuszu 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy, przy współpracy z Urzędem Miasta Częstochowy.
Śmiały plan urbanistyczny połączenia dwóch ośrodków miejskich – Starej Częstochowy i Nowej Częstochowy – był efektem idei uprzemysłowienia Królestwa Polskiego i dążenia do stworzenia nowoczesnej gospodarki miejskiej. Prace scaleniowe prowadzone były stopniowo w latach 1818–1826. Dzieło połączenia realizowali burmistrz Starej Częstochowy Aleksy Toliński oraz burmistrz Nowej Częstochowy Jan Muszyński. Kluczowym przedsięwzięciem było wytyczenie arterii komunikacyjnej między kościołem parafialnym św. Zygmunta a Jasną Górą. Ciąg ten otrzymał nazwę ulicy Panny Maryi – obecnie alei Najświętszej Maryi Panny. Plany przestrzenne sporządzone w 1823 r. przez inżyniera wojewódzkiego Jana Bernharda zakładały utworzenie trzech rynków: przed kościołem pw. św. Zygmunta (dzisiejszy plac Ignacego Daszyńskiego), w rejonie kościoła pw. św. Jakuba (plac Władysława Biegańskiego) oraz w pobliżu klasztoru jasnogórskiego (niezrealizowany). Realizację planu utrudniały kwestie własnościowe oraz problemy infrastrukturalne, m.in. konieczność likwidacji cmentarza przed kościołem św. Zygmunta i wyburzenia niektórych domów oraz budynków gospodarczych. Nowa oś komunikacyjna – nowoczesny trakt kołowo-pieszy z dwoma szpalerami drzew – otworzyła perspektywę na wzgórze Jasnej Góry i zapoczątkowała powstanie nie tylko reprezentacyjnej alei, lecz także całego zespołu śródmiejskiego z ratuszem, szpitalem, placem targowym oraz podjasnogórskim parkiem miejskim. Formalne połączenie obu ośrodków nastąpiło 19 VIII 1826 r., kiedy decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego w Warszawie nadano miastu Częstochowie nowe prawa i prerogatywy przysługujące miastom wojewódzkim. Pierwszym prezydentem zjednoczonego miasta został Józef Gąsiorowski. Połączenie w 1826 r. dwóch ośrodków miejskich – lokowanej w XIV w. Częstochowy oraz przyklasztornego miasta zwanego od 1717 r. Nową Częstochową – należy uznać za jedno z najważniejszych wydarzeń w historii współczesnej Częstochowy. /fragment książki/
Wstęp wolny.
